İklim Masası

İstanbul’da sıcak hava dalgaları: En riskli ilçeler belirlendi

İstanbul'da yaşanan sıcak hava dalgalarının karakteristik özelliklerini inceleyen yeni bir araştırmaya göre, en kırılgan ilçeler Ümraniye, Tuzla, Çekmeköy ve Çatalca. Kentleşme yoğunluğunun az olduğu ilçeler, aşırı sıcaklara daha hızlı uyum sağlıyor.
İstanbul'da yaşanan sıcak hava dalgalarının karakteristik özelliklerini inceleyen yeni bir araştırmaya göre, en kırılgan ilçeler Ümraniye, Tuzla, Çekmeköy ve Çatalca. Kentleşme yoğunluğunun az olduğu ilçeler, aşırı sıcaklara daha hızlı uyum sağlıyor.
Yayınlanma Tarihi: 30/07/2023
Kategori:

Sıcak hava dalgaları, iklim değişikliğiyle birlikte daha şiddetli, uzun ve sık hale geldi. 3 Temmuzdan 6 Temmuza kadar üst üste sıcaklık rekorları kırıldı, her yeni gün en sıcak günolarak kayıtlara geçti.

İklim değişikliğinin hava olaylarını ne şekilde etkilediğini inceleyen bilim insanlarının oluşturduğu World Weather Attribution’ın 25 Temmuzda yayınladığı bir analiz, Temmuz ayında Kuzey Amerika, Avrupa ve Çinde gözlenen aşırı sıcakların, iklim değişikliği nedeniyle olağandışı olaylar olmaktan çıkıp çok daha olasıhale geldiğini gösteriyor.

Haziran ayında, İstanbulda yaşanan sıcak hava dalgalarının sağlık etkilerini inceleyen ve sıcak hava dalgalarının 2004-2017 yılları arasında 4,281 fazladan ölüme sebep olduğunu tespit eden bir çalışma yayınlamıştık. Bugünkü basın bültenimize konu olan Detection and regional analysis of heatwave characteristics in Istanbulbaşlıklı araştırma ise, sıcak hava dalgalarının İstanbulun farklı ilçelerinde ne şekilde deneyimlendiğini ortaya koyuyor. (Makaleye buradan ulaşabilirsiniz.)

Araştırmanın birinci yazar, İstanbul Teknik Üniversitesi Meteoroloji Mühendisliği Doktora Öğrencisi Merve Yılmaz’ın konuyla ilgili açıklamalarını aşağıda paylaşıyoruz:

İstanbul’un ilçeleri için sıcaklık uyarı eşikleri belirlendi

Sıcak hava dalgalarının olumsuz etkilerine hazırlıklı olmak ve artan sıcaklıklara uyum sağlamaya yönelik eylem planları geliştirebilmek için bazı bilgilere ihtiyacımız var. Örneğin bölgesel sıcak hava dalgası uyarı eşiklerini tanımlamamız gerekiyor. 

Bu, şu anlama geliyor: Bir yerde sıcak hava dalgası yaşandığını söylemek için küresel olarak kabul edilen bir sıcaklık seviyesi yok. Bu değer, her bölgenin uzun dönemli sıcaklık seviyelerini inceleyerek tespit edilebiliyor. Benzer şekilde, sıcak hava dalgalarının şiddeti, sıklığı veya sürekliliği gibi karakteristik özelliklerini de belirlemek gerekiyor.

Biz de bu çalışmada, her bölge için uzun dönemli sıcaklık dağılım istatistiklerini inceleyerek ‘şu anda sıcak hava dalgası yaşanıyordemeyi mümkün kılacak sıcaklık uyarı eşiklerini belirledik. Bunu yaparken, artan sıcaklıkların ölüm sayıları üzerindeki etkilerini de dikkate alarak, İstanbula özgü sıcak hava dalgalarını tanımlayan bölgesel bir değerlendirmede bulunduk.

En düşük eşik sıcaklıklar Çatalca, Silivri ve Arnavutköy’de

Araştırmamıza göre, sıcak hava dalgası yaşanıyordiyebilmek için gerekli sıcaklık seviyelerinin, yani sıcak hava dalgası uyarı eşiklerinin en düşük olduğu ilçeler Çatalca, Silivri ve Arnavutköy.

Benzer şekilde, İstanbul Boğazı’nın kuzey kıyılarında yer alan Sarıyer ve Beykoz ilçelerinde de eşik sıcaklıkların diğer bölgelere kıyasla düşük olduğunu gözlemledik.

Bunun nedeni, kentleşmenin şehrin kalanına göre daha az yoğun olduğu bu kentlerde, uzun dönem ortalama sıcaklıkların da daha düşük seyretmesi. Nitekim nüfus ve kentleşmenin yoğun, ölçülen ortalama sıcaklıkların ise yüksek olduğu, İstanbulun güneyinde yer alan Kartal, Kadıköy ve Fatih ilçelerinde eşik sıcaklıkların en yüksek değerlerine ulaştığını görüyoruz.’

Sıcak hava dalgaları, Çatalca’da neredeyse iki kat daha şiddetli

Sıcak hava dalgalarının şiddeti ise, ölçülen sıcaklık ile eşik sıcaklık arasındaki farka bakarak belirleniyor. Eşik sıcaklığın düşük olduğu bölgelerde, ortalama şiddetin yükseldiği görülüyor. Örneğin eşik sıcaklıkların düşük olduğu Çatalcada yaşanan sıcak hava dalgalarının ortalama şiddeti (2,4°C), İstanbul geneli için tespit edilen şiddetin (1,4°C) neredeyse iki katı. 

Sıcak hava dalgalarının sıklığı söz konusu olduğunda ise bölgesel bir değerlendirme yapmak zorlaşıyor. Ortalama sıklığın, hem eşik sıcaklıkların düşük olduğu Çatalcada hem de yüksek olduğu Kartal, Fatih, Şişli ve Büyükçekmece ilçelerinde en yüksek değerine (1,4 kez) ulaştığını gözlemledik.’

Kentleşme yoğunluğu azaldıkça, aşırı sıcaklara uyum hızlanıyor

Şilede gözlenen sıcak hava dalgaları, en düşük ortalama şiddet (0,6°C) ve sıklık değerlerine (0,6 kez) sahip olsa da, aynı zamanda en uzun süren sıcak hava dalgaları (6,3 gün) olarak dikkat çekiyor. Şilenin yanı sıra Tuzla‘da (6,3 gün) ve Sarıyerde (5,7 gün) de sıcak hava dalgaları İstanbulun genelinden daha uzun süre devam ediyor. 

Sıcak hava dalgalarının süresi, kentleşmeyle de yakından ilgili. Örneğin Çatalcada sıcak hava dalgalarının ortalama şiddetini, ilginç bir şekilde, yoğun kentsel bölgelerden daha yüksek tespit ettik. Ancak kentleşme ve yapay yüzey alanlarının seyrek olduğu bölge, hızla yükselen sıcaklıklara çabuk uyum sağlayabiliyor ve yükselen sıcaklıklar kısa bir süre sonra düşüyor. Çatalcada sıcak hava dalgaları ortalama 3,6 gün devam ediyor – bu, İstanbulda gözlenen en kısa süre.

Sıcak hava dalgalarının hem şiddetini hem de süresini dikkate aldığımızda, en tehlikeli değerler Ümraniye, Tuzla, Çekmeköy ve Çatalcada gözleniyor. Bu ilçelerde sıcak hava dalgalarına karşı kırılganlığın daha yüksek olduğu söylenebilir.’ 

Sıcak hava dalgası uyarı sistemleri geliştirilmeli

Küresel iklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının sıklığı, sürekliliği ve şiddeti giderek artıyor. Bu haliyle sıcak hava dalgaları, özellikle büyük şehirlerde yaşayan insanlar için önemli bir tehdit unsuru haline geldi.

Buna karşı önlem almak, etkili sıcak hava dalgası uyarı sistemleri geliştirebilmek ve iklim eylem planları hazırlamak için her bölgeye özgü sıcak hava dalgası özelliklerini ve bölgenin sıcak hava dalgalarına karşı kırılganlığını ortaya çıkarmak gerekiyor.

Böylelikle belirlenen eşik değerler, meteorolojik verileri izleyen bir sisteme entegre edilebilir. Gözlenen değerler eşik değerleri aştığında sıcaklık uyarıları yapılabilir. Kırılgan bölgeler tespit edilerek sağlık altyapısının iyileştirilmesi, acil durum müdahale sistemlerinin güçlendirilmesi ve kentsel ısı yönetimi önlemlerinin uygulanması gibi, dayanıklılığı artırmaya yönelik stratejiler geliştirilebilir.’

Kaynak Makale: ‘Detection and regional analysis of heatwave characteristics in Istanbul

 

Merve Yılmaz, lisans eğitimini İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü’nde, yüksek lisans eğitimini aynı üniversitenin Çevre Mühendisliği Bölümü’nde tamamladı. Doktora eğitimine yine İTÜ’de, Meteoroloji Mühendisliği Bölümü’nde, tez aşamasında devam etmektedir.

Hava kirliliği, uçucu organik bileşiklerin analizi ve giderimi konularında çeşitli projelerde görev almış, ulusal ve uluslararası konferans ve dergilerde çalışmaları yayınlanmıştır. Doktora çalışmalarına sıcak hava dalgalarına uyum, iklim eylem planları ve sürdürülebilirlik konularında devam etmektedir. Doktora eğitimi sırasında YÖK 100/2000 Öncelikli Alan ve TÜBİTAK BİDEB Yurtiçi Bursu almaya hak kazanmıştır. 

Detection and regional analysis of heatwave characteristics in İstanbul” başlıklı makale, Merve Yılmaz’ın doktora tezinin ve yürütücülüğünü yaptığı TÜBİTAK 1002 projesinin ilk bulgularını içermektedir (Proje No: 122Y059, Proje Başlığı: İstanbul’da Yaz Aylarında Gözlenen Aşırı Sıcaklıkların ve Termal Konfor Seviyelerinin Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisinin Araştırılması). 

İstanbul Teknik Üniversitesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü’nde, Prof. Dr. Hüseyin Toros ve Prof. Dr. Günay Can eş danışmanlığında yürütülen tez çalışması, Marmara Belediyeler Birliği Şehir Politikaları Merkezi tarafından da desteklenmektedir. 

İlerleyen adımlarda, İstanbulda yaşayan nüfusun aşırı sıcaklıklara karşı kırılganlığının tespiti ve iklim değişikliğinin gelecekte yol açabileceği sıcaklık artışları sebebiyle yaşanabilecek sıcaklıkla ilişkili ölüm risklerinin tahmini amaçlanmaktadır.

Sıcak hava dalgaları, iklim değişikliğiyle birlikte daha şiddetli, uzun ve sık hale geldi. 3 Temmuzdan 6 Temmuza kadar üst üste sıcaklık rekorları kırıldı, her yeni gün en sıcak günolarak kayıtlara geçti.

İklim değişikliğinin hava olaylarını ne şekilde etkilediğini inceleyen bilim insanlarının oluşturduğu World Weather Attribution’ın 25 Temmuzda yayınladığı bir analiz, Temmuz ayında Kuzey Amerika, Avrupa ve Çinde gözlenen aşırı sıcakların, iklim değişikliği nedeniyle olağandışı olaylar olmaktan çıkıp çok daha olasıhale geldiğini gösteriyor.

Haziran ayında, İstanbulda yaşanan sıcak hava dalgalarının sağlık etkilerini inceleyen ve sıcak hava dalgalarının 2004-2017 yılları arasında 4,281 fazladan ölüme sebep olduğunu tespit eden bir çalışma yayınlamıştık. Bugünkü basın bültenimize konu olan Detection and regional analysis of heatwave characteristics in Istanbulbaşlıklı araştırma ise, sıcak hava dalgalarının İstanbulun farklı ilçelerinde ne şekilde deneyimlendiğini ortaya koyuyor. (Makaleye buradan ulaşabilirsiniz.)

Araştırmanın birinci yazar, İstanbul Teknik Üniversitesi Meteoroloji Mühendisliği Doktora Öğrencisi Merve Yılmaz’ın konuyla ilgili açıklamalarını aşağıda paylaşıyoruz:

İstanbul’un ilçeleri için sıcaklık uyarı eşikleri belirlendi

Sıcak hava dalgalarının olumsuz etkilerine hazırlıklı olmak ve artan sıcaklıklara uyum sağlamaya yönelik eylem planları geliştirebilmek için bazı bilgilere ihtiyacımız var. Örneğin bölgesel sıcak hava dalgası uyarı eşiklerini tanımlamamız gerekiyor. 

Bu, şu anlama geliyor: Bir yerde sıcak hava dalgası yaşandığını söylemek için küresel olarak kabul edilen bir sıcaklık seviyesi yok. Bu değer, her bölgenin uzun dönemli sıcaklık seviyelerini inceleyerek tespit edilebiliyor. Benzer şekilde, sıcak hava dalgalarının şiddeti, sıklığı veya sürekliliği gibi karakteristik özelliklerini de belirlemek gerekiyor.

Biz de bu çalışmada, her bölge için uzun dönemli sıcaklık dağılım istatistiklerini inceleyerek ‘şu anda sıcak hava dalgası yaşanıyordemeyi mümkün kılacak sıcaklık uyarı eşiklerini belirledik. Bunu yaparken, artan sıcaklıkların ölüm sayıları üzerindeki etkilerini de dikkate alarak, İstanbula özgü sıcak hava dalgalarını tanımlayan bölgesel bir değerlendirmede bulunduk.

En düşük eşik sıcaklıklar Çatalca, Silivri ve Arnavutköy’de

Araştırmamıza göre, sıcak hava dalgası yaşanıyordiyebilmek için gerekli sıcaklık seviyelerinin, yani sıcak hava dalgası uyarı eşiklerinin en düşük olduğu ilçeler Çatalca, Silivri ve Arnavutköy.

Benzer şekilde, İstanbul Boğazı’nın kuzey kıyılarında yer alan Sarıyer ve Beykoz ilçelerinde de eşik sıcaklıkların diğer bölgelere kıyasla düşük olduğunu gözlemledik.

Bunun nedeni, kentleşmenin şehrin kalanına göre daha az yoğun olduğu bu kentlerde, uzun dönem ortalama sıcaklıkların da daha düşük seyretmesi. Nitekim nüfus ve kentleşmenin yoğun, ölçülen ortalama sıcaklıkların ise yüksek olduğu, İstanbulun güneyinde yer alan Kartal, Kadıköy ve Fatih ilçelerinde eşik sıcaklıkların en yüksek değerlerine ulaştığını görüyoruz.’

Sıcak hava dalgaları, Çatalca’da neredeyse iki kat daha şiddetli

Sıcak hava dalgalarının şiddeti ise, ölçülen sıcaklık ile eşik sıcaklık arasındaki farka bakarak belirleniyor. Eşik sıcaklığın düşük olduğu bölgelerde, ortalama şiddetin yükseldiği görülüyor. Örneğin eşik sıcaklıkların düşük olduğu Çatalcada yaşanan sıcak hava dalgalarının ortalama şiddeti (2,4°C), İstanbul geneli için tespit edilen şiddetin (1,4°C) neredeyse iki katı. 

Sıcak hava dalgalarının sıklığı söz konusu olduğunda ise bölgesel bir değerlendirme yapmak zorlaşıyor. Ortalama sıklığın, hem eşik sıcaklıkların düşük olduğu Çatalcada hem de yüksek olduğu Kartal, Fatih, Şişli ve Büyükçekmece ilçelerinde en yüksek değerine (1,4 kez) ulaştığını gözlemledik.’

Kentleşme yoğunluğu azaldıkça, aşırı sıcaklara uyum hızlanıyor

Şilede gözlenen sıcak hava dalgaları, en düşük ortalama şiddet (0,6°C) ve sıklık değerlerine (0,6 kez) sahip olsa da, aynı zamanda en uzun süren sıcak hava dalgaları (6,3 gün) olarak dikkat çekiyor. Şilenin yanı sıra Tuzla‘da (6,3 gün) ve Sarıyerde (5,7 gün) de sıcak hava dalgaları İstanbulun genelinden daha uzun süre devam ediyor. 

Sıcak hava dalgalarının süresi, kentleşmeyle de yakından ilgili. Örneğin Çatalcada sıcak hava dalgalarının ortalama şiddetini, ilginç bir şekilde, yoğun kentsel bölgelerden daha yüksek tespit ettik. Ancak kentleşme ve yapay yüzey alanlarının seyrek olduğu bölge, hızla yükselen sıcaklıklara çabuk uyum sağlayabiliyor ve yükselen sıcaklıklar kısa bir süre sonra düşüyor. Çatalcada sıcak hava dalgaları ortalama 3,6 gün devam ediyor – bu, İstanbulda gözlenen en kısa süre.

Sıcak hava dalgalarının hem şiddetini hem de süresini dikkate aldığımızda, en tehlikeli değerler Ümraniye, Tuzla, Çekmeköy ve Çatalcada gözleniyor. Bu ilçelerde sıcak hava dalgalarına karşı kırılganlığın daha yüksek olduğu söylenebilir.’ 

Sıcak hava dalgası uyarı sistemleri geliştirilmeli

Küresel iklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının sıklığı, sürekliliği ve şiddeti giderek artıyor. Bu haliyle sıcak hava dalgaları, özellikle büyük şehirlerde yaşayan insanlar için önemli bir tehdit unsuru haline geldi.

Buna karşı önlem almak, etkili sıcak hava dalgası uyarı sistemleri geliştirebilmek ve iklim eylem planları hazırlamak için her bölgeye özgü sıcak hava dalgası özelliklerini ve bölgenin sıcak hava dalgalarına karşı kırılganlığını ortaya çıkarmak gerekiyor.

Böylelikle belirlenen eşik değerler, meteorolojik verileri izleyen bir sisteme entegre edilebilir. Gözlenen değerler eşik değerleri aştığında sıcaklık uyarıları yapılabilir. Kırılgan bölgeler tespit edilerek sağlık altyapısının iyileştirilmesi, acil durum müdahale sistemlerinin güçlendirilmesi ve kentsel ısı yönetimi önlemlerinin uygulanması gibi, dayanıklılığı artırmaya yönelik stratejiler geliştirilebilir.’

Kaynak Makale: ‘Detection and regional analysis of heatwave characteristics in Istanbul

 

Merve Yılmaz, lisans eğitimini İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü’nde, yüksek lisans eğitimini aynı üniversitenin Çevre Mühendisliği Bölümü’nde tamamladı. Doktora eğitimine yine İTÜ’de, Meteoroloji Mühendisliği Bölümü’nde, tez aşamasında devam etmektedir.

Hava kirliliği, uçucu organik bileşiklerin analizi ve giderimi konularında çeşitli projelerde görev almış, ulusal ve uluslararası konferans ve dergilerde çalışmaları yayınlanmıştır. Doktora çalışmalarına sıcak hava dalgalarına uyum, iklim eylem planları ve sürdürülebilirlik konularında devam etmektedir. Doktora eğitimi sırasında YÖK 100/2000 Öncelikli Alan ve TÜBİTAK BİDEB Yurtiçi Bursu almaya hak kazanmıştır. 

Detection and regional analysis of heatwave characteristics in İstanbul” başlıklı makale, Merve Yılmaz’ın doktora tezinin ve yürütücülüğünü yaptığı TÜBİTAK 1002 projesinin ilk bulgularını içermektedir (Proje No: 122Y059, Proje Başlığı: İstanbul’da Yaz Aylarında Gözlenen Aşırı Sıcaklıkların ve Termal Konfor Seviyelerinin Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisinin Araştırılması). 

İstanbul Teknik Üniversitesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü’nde, Prof. Dr. Hüseyin Toros ve Prof. Dr. Günay Can eş danışmanlığında yürütülen tez çalışması, Marmara Belediyeler Birliği Şehir Politikaları Merkezi tarafından da desteklenmektedir. 

İlerleyen adımlarda, İstanbulda yaşayan nüfusun aşırı sıcaklıklara karşı kırılganlığının tespiti ve iklim değişikliğinin gelecekte yol açabileceği sıcaklık artışları sebebiyle yaşanabilecek sıcaklıkla ilişkili ölüm risklerinin tahmini amaçlanmaktadır.

İlgili Yazılar

Yaz turizmi için ideal koşullar Karadeniz Bölgesi’ne kayabilir

İklim değişikliğinin termal konfor üzerindeki etkilerini inceleyen yeni bir çalışmaya göre, Akdeniz’i popüler bir yaz turizmi destinasyonu haline getiren iklim şartları değişiyor. Uygun yaz koşulları, kuzeye doğru kayıyor. Karadeniz’in bazı bölgeleri, plaj turizmi için ideal koşullara ulaşabilir.

İliç’teki facia, kuralsızlığın ve kontrolsüzlüğün sonucu

Bergama mücadelesi sırasında kamu yararına olmadığı yargı yoluyla tespit edilen altın madenciliği, 1990’ların sonundan itibaren temize çıkarıldı ve ülke çıkarları ile özdeşleştirildi. Sebep olduğu çevresel tahribat ve riskler göz ardı edildi, yasal korumalar kaldırıldı. İliç’teki facia, bu kuralsızlığın ve kontrolsüzlüğün doğrudan sonucu.

Akdeniz’de tropik geceler artıyor

Akdeniz Bölgesi’nde görülen tropik geceler, iklim değişikliği nedeniyle 1950’den bu yana neredeyse iki katına çıktı, ortalama süreleri ise yüzde 45 arttı. Tropik geceler, özellikle kıyı bölgelerde ve kentsel alanlarda daha belirgin hissediliyor. Daha da artması beklenen sıcaklıkların toplum sağlığı, tarım ve turizm üzerindeki etkilerine karşı önlem almak gerekiyor. 


Yaz turizmi için ideal koşullar Karadeniz Bölgesi’ne kayabilir

İklim değişikliğinin termal konfor üzerindeki etkilerini inceleyen yeni bir çalışmaya göre, Akdeniz’i popüler bir yaz turizmi destinasyonu haline getiren iklim şartları değişiyor. Uygun yaz koşulları, kuzeye doğru kayıyor. Karadeniz’in bazı bölgeleri, plaj turizmi için ideal koşullara ulaşabilir.

İliç’teki facia, kuralsızlığın ve kontrolsüzlüğün sonucu

Bergama mücadelesi sırasında kamu yararına olmadığı yargı yoluyla tespit edilen altın madenciliği, 1990’ların sonundan itibaren temize çıkarıldı ve ülke çıkarları ile özdeşleştirildi. Sebep olduğu çevresel tahribat ve riskler göz ardı edildi, yasal korumalar kaldırıldı. İliç’teki facia, bu kuralsızlığın ve kontrolsüzlüğün doğrudan sonucu.

Akdeniz’de tropik geceler artıyor

Akdeniz Bölgesi’nde görülen tropik geceler, iklim değişikliği nedeniyle 1950’den bu yana neredeyse iki katına çıktı, ortalama süreleri ise yüzde 45 arttı. Tropik geceler, özellikle kıyı bölgelerde ve kentsel alanlarda daha belirgin hissediliyor. Daha da artması beklenen sıcaklıkların toplum sağlığı, tarım ve turizm üzerindeki etkilerine karşı önlem almak gerekiyor. 


Depremden öğren(eme)diklerimiz: İnşaat ve yıkım atıklarının yönetimi

Depremlerin yıldönümünde, deprem enkazlarının tamamına yakını kaldırıldı. Yapılan gözlemler ve araştırmalar ise, bu hızlı sürecin mevzuata uygun yönetilmediğine işaret ediyor. Mevcut uygulamalar, bölgede yaşayanları kimyasallara maruz bıraktı ve ekosistemlerde kalıcı hasarlar meydana getirdi. Türkiye, hem beklenen depremler hem de kentsel dönüşüm süreçleri için, güvenli bir enkaz kaldırma stratejisi geliştirmeli.

Öne Çıkanlar

EN ÇOK OKUNANLAR

SUBCRIBE

Lorem ipsum dolor sit amet con sectetur adipiscing

follow us

Photo